Tự sát có thể phòng ngừa: hãy nhận biết sớm và tìm kiếm sự giúp đỡ

Ảnh minh họa

1. Hiểu đúng về hành vi liên quan đến tự sát
Trong chuyên môn, hành vi liên quan đến tự sát có thể được xem xét trên một phổ với nhiều mức độ khác nhau. Việc nhận biết đúng giúp gia đình và cộng đồng chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ sớm. Hành vi liên quan đến tự sát bao gồm
- Ý nghĩ tự sát
Là tình trạng một người xuất hiện những suy nghĩ liên quan đến cái chết hoặc mong muốn kết thúc cuộc sống.
Người có ý nghĩ tự sát có thể chỉ thoáng qua những suy nghĩ này hoặc có tình trạng kéo dài, tái diễn.
- Hành vi tự sát
Là hành vi mà người thực hiện có ý định gây ra cái chết cho bản thân.
- Tự sát không dẫn đến tử vong
Là trường hợp một người có hành vi tự sát nhưng không tử vong. Đây là một yếu tố nguy cơ quan trọng và cần được đánh giá, theo dõi và hỗ trợ chuyên môn.
- Tử vong do tự sát
Là trường hợp tử vong do hành vi tự sát.
2. Các hình thức tự sát
Tự sát có thể xảy ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Tuy nhiên, trong truyền thông cộng đồng, các chuyên gia khuyến cáo không mô tả chi tiết phương thức hoặc hoàn cảnh thực hiện, nhằm hạn chế nguy cơ bắt chước và bảo đảm an toàn cho cộng đồng.
Ở góc độ y tế công cộng, các trường hợp tự sát có thể được phân nhóm theo:

• Hành vi có chủ ý gây tổn hại đến bản thân.
• Hành vi dẫn đến nguy cơ tử vong cao.
• Hành vi liên quan đến ý định kết thúc cuộc sống.

Trong thực hành lâm sàng các yếu tố cần được bác sĩ đánh giá bao gồm:

• Người bệnh có ý nghĩ tự sát hay không.
• Mức độ thường xuyên và mức độ kéo dài của những suy nghĩ này.
• Mức độ tuyệt vọng và đau khổ tâm lý.
• Tiền sử hành vi tự sát.
• Các rối loạn tâm thần hoặc bệnh lý đi kèm.
• Các yếu tố căng thẳng trong cuộc sống.
• Sự hỗ trợ từ gia đình và xã hội.

3. Những ai có thể có nguy cơ?
Nguy cơ tự sát thường không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất mà có thể liên quan đến nhiều yếu tố như:

• Các rối loạn sức khỏe tâm thần, đặc biệt khi chưa được phát hiện hoặc điều trị đầy đủ.
• Căng thẳng, khủng hoảng tâm lý hoặc những biến cố lớn trong cuộc sống.
• Mất mát hoặc khó khăn trong các mối quan hệ.
• Áp lực học tập, công việc hoặc kinh tế.
• Cảm giác cô đơn, tuyệt vọng hoặc thiếu sự hỗ trợ từ những người xung quanh.

Không phải ai gặp khó khăn cũng có nguy cơ tự sát. Tuy nhiên, khi một người cảm thấy đau khổ kéo dài và không tìm được cách giải quyết, họ cần được quan tâm và hỗ trợ.
4. Những dấu hiệu cần lưu ý
Hãy quan tâm nhiều hơn khi một người có những thay đổi rõ rệt về cảm xúc hoặc hành vi, chẳng hạn:

• Thường xuyên buồn bã, tuyệt vọng hoặc cảm thấy cuộc sống không còn ý nghĩa.
• Thu mình, hạn chế tiếp xúc với gia đình và bạn bè.
• Mất hứng thú với những hoạt động trước đây yêu thích.
• Có những thay đổi đáng kể trong sinh hoạt, học tập hoặc công việc.
• Thường xuyên nói về cái chết hoặc mong muốn không tiếp tục sống.

Một dấu hiệu đơn lẻ không thể khẳng định nguy cơ tự sát. Tuy nhiên, khi xuất hiện nhiều dấu hiệu hoặc tình trạng thay đổi rõ rệt, cần chủ động quan tâm và tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn.
5. Khi nghi ngờ một người đang gặp khủng hoảng, hãy làm gì?
- Lắng nghe với sự quan tâm
Hãy tạo cơ hội để họ chia sẻ và cho họ biết rằng họ không phải đối mặt với khó khăn một mình.
- Không phán xét hoặc xem nhẹ cảm xúc
Thay vào đó, hãy thể hiện sự quan tâm và thấu hiểu.
- Khuyến khích tìm kiếm sự giúp đỡ
Hãy khuyến khích người đang gặp khó khăn chia sẻ với người thân đáng tin cậy và tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
Khi nhận thấy nguy cơ nghiêm trọng hoặc khẩn cấp, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất hoặc liên hệ dịch vụ cấp cứu tại địa phương.
- Một số quan niệm cần thay đổi
“Người nói về tự sát chỉ muốn gây chú ý.” Mọi lời nói hoặc biểu hiện liên quan đến mong muốn chết đều cần được lắng nghe và xem xét nghiêm túc.
“Không nên hỏi về tự sát vì sẽ làm họ nghĩ đến điều đó.” . Nên hỏi một cách phù hợp, với thái độ quan tâm và không phán xét, có thể giúp người đang đau khổ cảm thấy được lắng nghe và mở ra cơ hội tìm kiếm sự hỗ trợ.
“Tự sát là biểu hiện của sự yếu đuối.” Người có ý nghĩ tự sát thường đang trải qua sự đau khổ tâm lý nghiêm trọng và cần được hỗ trợ, thay vì bị trách móc hoặc kỳ thị.